آداب زیارت

آداب زیارت

آداب زیارت امام هشتم ۷
زائران ارض اقدس و راهیان مشهد رضوی ، پیش از آنکه سر بر آستان ملک پاسبان سلطان خراسان ، حضرت علی بن موسی الرّضا ( علیه آلاف التحیّه والثّناء ) بسایند ، شایسته است که به نکاتی چند ، در
زمینه « آداب زیارت » توجّه کنند ، که به برخی از آنها فهرست وار اشاره می کنیم :
در طول مسافرت ، از گناه و معصیت و کارهای لغو و بیهوده به شدّت اجتناب کند که چه بسا مانع قبولی اعمال وزیارت می شود؛ همانطوری که در تشرّف حاج علی بغدادی خدمت حضرت ولی عصر ( ارواحنا فداه ) بدان اشاره شده .
پیش از ورود به سرزمین اقدس مشهد رضوی ، غسل زیارت کند .
هنگام ورود به حرم مطهّر حتماً باطهارت باشد و کوشش کند که باغسل زیارت وارد حرم شود ، البته اگر شب غسل کند تا صبح کفایت می کند و اگر روز غسل کند تا شب کفایت می کند؛ بلکه برای هر شبانه روز ، یک غسل کافی است .
( – یکفی الغسل فی اول الیوم لیومه و فی اول اللیل للیلته؛ بل لایخلو کفایه غسل اللیل للنهار وبالعکس من قوّه . العروهالوثقی : ۴۶۶/۱ ، الاغسال المندوبه ، فصل فی الاغسال الفعلیه ، ( ۲مسأله ) . )
لباسهای تازه و پاکیزه اش را بپوشد .
در آستانه بایستد و اذن دخول بخواند ، هر وقت دلش رقّت پیدا کرد و اشکش سرازیر گردد ، وارد شود .
با اعتقاد به اینکه حضرت او را می بیند و سخنانش را می شنود و جواب سلام او را می دهد وارد حرم شود و نهایت خضوع و خشوع و وقار را رعایت کند و در تمام مدّت تشرّف ، حضور قلبش را حفظ نماید .
به هنگام تشرّف ، پای راستش را مقدّم بدارد و در وقت خروج
از حرم ، پای چپ را مقدّم بدارد .
به هنگام بوسیدن آستانه ، از سجده کردن پرهیز کند .
در حرم هرگز با صدای بلند صحبت نکند .
هرگز مزاحم دیگر زائران نشود و اگر قصد ارشاد وهدایت دارد ، با زبان خوش و رعایت ادب ، تذکّر دهد .
در احترام زوّار و خدّام تلاش کند ، که احترام آنها احترام امام ( علیه السلام ) است .
در پیش روی مبارک ، پشت به قبله بایستد و زیارت بخواند .
سپس به طرف بالای سر برود و رو به قبله دعا کند .
آنگاه دو رکعت نماز زیارت ، در بالای سر بخواند . در نماز زیارت بهتر آن است که در رکعت اوّل بعد از حمد ، سوره « یس » و در رکعت دوّم بعد از حمد ، سوره « الرّحمن » را بخواند و در قنوت نماز ، حوایج خود را از خدا بخواهد .
امام هادی ( علیه السلام ) فرمود : « هر حاجتمندی ، قبر جدّم امام رضا ( علیه السلام ) را در طوس زیارت کند در حالیکه باغسل باشد و بالای سر ، دو رکعت نماز بخواند و در قنوت حاجت خود را از خدا بخواهد ، خداوند دعایش را مستجاب می کند؛ مگر اینکه چیز خلاف شرع و یا قطع رحم از خدا بخواهد . »
( – وسائل الشیعه ، ج ۱۰ ، ص ۴۴۷ . )
بعد از نماز زیارت ، دعای بعد از زیارت را بخواند .
در دعا و مناجات اصرار کند و از دعاهای مأثور چون « مکارم
الاخلاق » و « عالیه المضامین » غفلت نکند .
خدا را به حق امام ( علیه السلام ) سوگند دهد تا او را مشمول شفاعت حضرتش قرار دهد .
امام ( علیه السلام ) را به حق مادرش حضرت زهرا ( علیهاالسلام ) ، پدرش حضرت موسی بن جعفر و فرزند دلبندش حضرت امام جواد ( علیهم السلام ) قسم دهد که او را مورد عنایت خود قرار دهد .
در رأس همه حوایج خود ، برای فرج حضرت بقیّهاللّه ( ارواحنا فداه ) دعا کند .
بعد از فراغت از زیارت و نماز و دعا ، اگر موجب ایذای دیگران نباشد ، خود را به کنار ضریح مقدّس برساند ، طرف راست صورت را بر ضریح مقدّس بگذارد و دعا کند .
هرگز خیال نکند که اگر از دور زیارت کند به ادب مقرونتر است .
از گناهان گذشته اش توبه کند و تصمیم قطعی بگیرد که در آینده ، خود را به گناه آلوده نکند .
مستحب است که زائر از طرف پدر ، مادر ، خویشان ، دوستان ، حق داران و سفارش کنندگان ، به نیابت زیارت کند .
در حرم مطهّر ، قرآن کریم تلاوت کرده و به امام ( علیه السلام ) هدیه کند .
در نماز زیارت و یا هر نمازی که در حرم می خواند ، هرگز جلوتر از قبر مطهّر نایستد ، زیرا به فتوای فقهای معاصر ، نماز خواندن در موازات قبر معصوم و جلوتر از آن اشکال دارد .
( – العروه الوثقی ، چاپ مکتبه العلمیه الاسلامیه ، ج ۱ص ۵۸۶ ،
مکان المصلّی ، الشرط السابع و جواهرالکلام ، ج ۸ ، ص ۳۶۲ . )
اگر در وسط زیارت ، نماز جماعت برپا شود ، بهتر است که زیارت را قطع کرده به نماز جماعت بپردازد و بعد از نماز ، زیارتش را تکمیل نماید .
در حرم امام هشتم ( علیه السلام ) از نماز جعفر طیّار غفلت نکند که بسیار تأکید شده است .
به هنگام خروج از حرم ، پشت به ضریح نکند .
کوشش کند که حال و روحیه او بعد از زیارت بهتر ازقبل باشد ، زیرا زیارت امام هشتم ( علیه السلام ) اگر قبول شود ، موجب آمرزش گناهان و ریزش وزر و وبال می شود .
در مدّت اقامتش در مشهد ، نمازها را در حرم بخواند و فضیلت نماز در حرم مطهّر ائمّه ( علیهم السلام ) بیشتر از نماز در مساجد است و در روایتی آمده که : « هر یک رکعت نماز در حرم حضرت امیر ( علیه السلام ) معادل دویست هزار رکعت است . »
( – العروهالوثقی ، مکان المصلّی ، الامکنهالمستحبه و مهذّب الاحکام ، ج ۵ ، ص ۴۸۴ . )
چون قصد مراجعت کند ، زیارت وداع بخواند .
سعی کند که به هنگام بازگشت به وطن ، با نورانیّت باشد ووضعش نسبت به قبل از تشرّف ، فرق کرده باشد .
بانوان محترم همواره ، خصوصاً در مشهد مقدّس وبالأخصّ به هنگام تشرّف بر حجاب خود مواظب باشند .
تلاش کند که در هر فرصتی خود را به مشهد مقدّس برساند و از فیوضات حرم مطهّر آن
امام رئوف بهره مند شود ، بویژه در ایّام زیارتی .
( – در تهیّه این نکات از احادیث اهل بیت عصمت و طهارت ( علیهم السلام ) و کلمات علمای اعلام ، به خصوص مرحوم شهیداوّل و علاّمه مجلسی بهره جسته ایم . الدروس ، ج ۲ ، ص ۲۲ و بحارالانوار ، ج ۱۰۰ ، ص ۱۳۴ . )
ایّام زیارتی حضرت امام رضا ( علیه السلام ) در طول سال بسیار است که از آن جمله است :
۱ – ماه رجب ، به خصوص روز اوّل آن .
۲ – ۱۱ ذیقعده ، که روز ولادت آن حضرت است .
۳ – ۲۳ ذیقعده ، که روز مخصوص زیارتی آن حضرت است از دور و نزدیک .
۴ – ۲۵ ذیقعده ، که روز « دحوالأرض » است .
۵ – آخر صفر ، که روز شهادت آن حضرت است .
۶ – ششم رمضان ، که روز ولایتعهدی آن حضرت است .
۷ – اعیاد و وفیات و دیگر مناسبات اسلامی .
سیّد محمّد حسینی
شعبان المعظم ۱۴۱۴ ه’ . ق
آداب زیارت ، ۱۰
پیشگفتار ، ۳
زیارت از دیدگاه ائمه ( علیهم السّلام ) ، ۷
زیارت در احادیث اهل سنت ، ۵
زیارت در سیره پیشوایان ، ۶
واژه زیارت ، ۳
برگرفته از کتاب دانستنی های امام رضا علیه السلام دانستنی های رضوی۲

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *