امامت و رهبری، حاکمان زمان

تهدید مامون به امام رضا جهت پذیرش ولایتعهدی

نگرشی بر تاریخ در کتابهای تاریخی چنین می خوانیم که مامون نخست پیشنهاد خلافت به امام کرد ( ۱ ) ، ولی امام شدیدا از پذیرفتن آن خودداری نمود . مدتها مامون می کوشید که امام را به پذیرش این مقام قانع گرداند ، ولی موفق نمی شد . می گویند این کوششها به مدت دو ماه در « مرو » ادامه یافت که امام همچنان از پذیرفتن پیشنهاد وی امتناع می ورزید . ( ۲ )
مامون به امام می گفت : « . . . ای فرزند رسول خدا ، من به فضیلت ، علم ، زهد ، پارسایی و خدا پرستیت پی بردم و دیدم که تو از من به خلافت سزاوارتری . . . » .
امام پاسخ داد : « با پارسایی در دنیا امید نجات از شر آن را دارم ، با خویشتن داری از گناهان ، امید دریافت بهره ها دارم ، و با فروتنی در دنیا مقام عالی نزد خدا می طلبم . . . »
مامون می گفت : می خواهم خود را از خلافت معزول کنم و آن را به تو واگذارم و خود نیز با تو بیعت کنم ؟ !
امام پاسخ داد : اگر این خلافت از آن تست ، پس تو حق نداری این جامه خدایی را از تن خود به در آورده بر قامت شخص دیگری بپوشی ، و اگر خلافت مال تو
نیست ، پس چگونه چیزی را که مال تو نیست ، به من می بخشایی ؟ » ( ۳ )
با این همه مامون گفت : تو ناگزیر از پذیرفتن آنی ! !
امام پاسخ داد : هرگز این کار را با طیب خاطر نخواهم کرد . . .
روزها و روزها مامون در متقاعد ساختن امام کوشید و پیوسته فضل و حسن را به نزدش می فرستاد و بالاخره هم مایوس شد از اینکه امام خلافت را از وی بپذیرد .
روزی ذوالرئاستین ، وزیر مامون ، در برابر مردم ایستاد و گفت : شگفتا ! چه امر شگفت آمیزی می بینم ! می بینم که امیرالمؤمنین مامون خلافت را به رضا تفویض می کند ، ولی او نمی پذیرد . رضا می گوید : در من توان این کار نیست و هرگز نیرویی برای آن ندارم . . . من هرگز خلافت را اینگونه ضایع شده نیافتم » . ( ۴ ) .
پذیرفتن ولیعهدی با تهدیدتلاش مامون برای متقاعد ساختن امام از کتابهای تاریخ و روایت چنین بر می آید که مامون به راههای گوناگونی تلاش برای اقناع امام می کرد . از زمانی که امام هنوز در مدینه بود این تلاشها شروع شد و پیوسته مامون با وی مکاتبه می کرد که آخر هم به نتیجه ای نرسید .
سپس « رجاء بن ابی ضحاک » را که از خویشان فضل بن سهل بود ( ۵ ) ، مامور برای انتقال امام به مرو کرد . امام را برغم عدم تمایل قلبیش به این شهر آوردند و در آنجا مامون دوباره کوششهای خود را شروع کرد . مدت دو ماه کوشید و حتی به
تصریح یا کنایه امام را به قتل هم تهدید می کرد ، ولی امام هرگز زیر بار نرفت . تا سرانجام از هر سو زیر فشار قرار گرفت که آنگاه با نهایت اکراه و در حالی که از شدت درماندگی می گریست ، مقام ولیعهدی را پذیرفت .
این بیعت در هفتم رمضان به سال ۲۰۱ هجری انجام گرفت
برگرفته از کتاب دانستنی های امام رضا علیه السلام دانستنی های رضوی۲

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *