احادیث و سخنان

احادیث تفسیری امام رضا سوره هود

متن حدیث
سوره هود ( ۱۱ ) ۱- الصدوق قال : حدّثنا تمیم بن عبدالله بن تمیم القرشی ، قال : حدّثنا أبی عن أحمد بن علیّ الأنصاری عن أبی الصلت عبدالسلام بن صالح الهروی ، قال : سأل المأمون أباالحسن علیّ بن موسی الرضا علیه السلام عن قول الله تعالی ( و هو الّذی خلق السموات و الأرض فی ستّه أیّام و کان عرشه علی الماء لیبلوکم أیّکم أحسن عملاً ) . فقال : إنّ الله تبارک و تعالی خلق العرش و الماء و الملائکه قبل خلق السماوات و الأرض ، و کانت الملائکه تستدلّ بأنفسها و بالعرش و الماء علی الله عزّوجلّ ثمّ جعل عرشه علی الماء لیظهر بذلک قدرته للملائکه فیعلموا أنّه علی کلّ شی ء قدیر ، ثمّ رفع العرش بقدرته و نقله و جعله فوق السماوات السبع ، و خلق السماوات و الأرض فی ستّه أیّام و هو مستولٍ علی عرشه ، و کان قادراً علی أن یخلقها فی طرفه عین ، و لکنّه تعالی خلقها فی ستّه أیّام لیظهر للملائکه مایخلقه منها شیئاً بعد شی ء و یستدلّ بحدوث ما یحدث علی الله تعالی ذکره مرّه بعد مرّه ، و لم یخلق الله العرش لحاجه به إلیه ، لأنّه غنی عن العرش ، و عن
جمیع ما خلق ، لایوصف بالکون علی العرش ، لأنّه لیس بجسم ، تعالی [ الله ] عن صفه خلقه علوّاً کبیراً . و أمّا قوله عزّوجلّ ( لیبلوکم أیّکم أحسن عملاً ) فإنّه عزّوجلّ خلق خلقه لیبلوهم بتکلیف طاعته و عبادته ، لا علی سبیل الامتحان و التجربه ، لأنّه لم یزل علیماً بکلّ شی ء فقال المأمون : فرّجت عنّی یا أباالحسن فرّج الله عنک . ۲- العیّاشی بإسناده عن ابن أبی نصر البزنطی عن أبی الحسن الرضا علیه السلام قال : قال الله فی قوم نوح ( و لاینفعکم نصحی إن أردت أن أنصح لکم إن کان الله یرید أن یغویکم ) قال : الأمر إلی الله یهدی و یضلّ . ۳- العیّاشی بإسناده عن الحسن بن علیّ الوشّاء قال : سمعت الرضا علیه السلام یقول : قال أبوعبدالله : إنّ الله قال لنوح ( إنّه لیس من أهلک ) لأنّه کان مخالفاً له و جعل من اتّبعه من أهله ، قال : و سألنی کیف یقرؤن هذه الآیه فی نوح ؟ قلت : یقرؤها الناس علی وجهین : إنّه عملٌ غیرُ صالح ، و إنّه عَمِلَ غیرَ صالح فقال : کذبوا هو إبنه ، و لکنّ الله نفاه عنه حین خالفه فی دینه . ۴- العیّاشی بإسناده عن محمّد بن الفضیل عن الرضا علیه السلام قال : سألته عن انتظار الفرج ، فقال : أو لیس تعلم أنّ انتظار الفرج من الفرج ؟ ثمّ قال : إنّ الله تبارک و تعالی یقول ( و ارتقبوا إنّی معکم رقیب ) .
سوره هود ( ۱۱ ) ۱- صدوق از تمیم بن عبدالله بن
تمیم قرشی ، از پدرش ، از احمد بن علی انصاری ، از اباصلت عبدالسلام بن صالح هروی روایت کرده است که گفت : مأمون از ابوالحسن علی بن موسی الرضا (ع) درباره آیه شریفه ( هو الذی خلق السموات و الأرض فی ستّه أیام و کان عرشه علی الماء لیبلوکم أیکم أحسن عملا ) ۱ ( او کسی است که آسمانها و زمین را در شش روز آفرید و عرش او بر روی آب است ، شما را می آزماید تا کدامیک عمل بهتر دارید ) سؤال کرد ، حضرت فرمود : خداوند تبارک و تعالی پیش از آفریدن آسمانها و زمین ، عرش و آب و فرشتگان را آفرید ، و فرشتگان از طریق وجود خود و عرش و آب به وجود خداوند عزّوجلّ پی می بردند . پس از آن ، عرش خود را بر روی آب قرار داد تا بدین وسیله قدرت خود را به فرشتگان نشان دهد و بدانند که او بر هر کاری تواناست ، سپس با قدرت خویش عرش را بلند کرد و از روی آب به روی آسمانهای هفتگانه انتقال داد ، آن گاه در حالی که عرش خود را در ید قدرت خویش داشت ، آسمانها و زمین را در شش روز ( مرحله ، دوره ) آفرید ، گر چه می توانست در یک چشم به هم زدنی آنها را بیافریند اما در شش روز آفرید تا خلقت تدریجی آنها را به فرشتگان نشان دهد و فرشتگان از طریق پیدایش تدریجی آسمانها و زمین به وجود ( و قدرت ) خدای تعالی پی
برند . خداوند عرش را به این جهت نیافرید که به آن نیازی داشت ; چرا که او از عرش و از تمام مخلوقاتش بی نیاز است ، نمی توان گفت که خداوند بر روی عرش قرار گرفته ( و نشسته ) است ، زیرا خدا جسم نیست ، او از صفات مخلوقش بسی برتر و مبراست . اما این که فرمود ( لیبلوکم أیّکم أحسن عملا ) خداوند عزّوجلّ بندگانش را آفرید تا ایشان را به تکلیف طاعت و عبادت خویش بیازماید ، و این آزمایش از باب امتحان و تجربه نبود ، چرا که خداوند از ازل همه چیز را می دانسته است ، مأمون گفت : راحتم ساختی ای اباالحسن ، خداوند تو را راحتی بخشد۲ . ۲- عیاشی به اسنادش از ابن ابی نصر بزنطی روایت کرده است که حضرت ابوالحسن الرضا (ع) فرمود : خداوند درباره قوم نوح می فرماید ( و لاینفعکم نصحی إن أردت أن أنصح لکم إن کان الله یرید أن یغویکم ) ۳ ( اگر خداوند شما را اغوا کرده باشد و بخواهم شما را پند و اندرز دهم شما را نفعی نرساند ) فرمود : اختیار با خداست ، هدایت می کند ، و گمراه می سازد۴ . ۳- عیاشی به اسنادش از حسن بن علی وشاء روایت کرده است که گفت : از حضرت رضا (ع) شنیدم که می فرماید : ابوعبدالله ( صادق ) (ع) فرموده است : خداوند به نوح فرمود : ( إنه لیس من أهلک ) ( او از اهل تو نیست ) چون

فرزندش با او مخالفت کرد ، و ( در مقابل ) کسانی را که از او پیروی کردند در شمار اهل و خانواده نوح قرار داد . حسن بن علی وشاء گوید : حضرت از من پرسید : این آیه را مردم درباره نوح چگونه قرائت می کنند ؟ عرض کردم : مردم آن را به دو صورت قرائت می کنند : یکی ( انّه عَمل غیر صالح ) ( او نتیجه عملی ناشایست است ) و دیگری ( إنه عَمِلَ غیر صالح ) ( او عمل ناشایست انجام داده است ) حضرت فرمود : دروغ می گویند . او پسر نوح بوده ، اما وقتی با دین او مخالفت ورزید ، ( بدین سبب ) خداوند ( فرزندن بودن ) او را از نوح نفی فرمود۵ . ۴- عیاشی به اسنادش از محمد بن فضیل روایت کرده است که گفت : از حضرت رضا (ع) درباره انتظار فرج پرسیدم ، فرمود : مگر نمی دانی که انتظار فرج خود نوعی فرج است ؟ پس فرمود : خدای تبارک و تعالی می فرماید ( ارتقبوا انی معکم رقیب ) ( منتظر بمانید که من هم همراه شما از منتظران هستم ) ۶ .
منبع حدیث
۱- هود / ۷ . ۲- توحید صدوق ۳۲۰ – ۳۲۱ . ۳- هود / ۳۴ . ۴- تفسیر عیّاشی ۲/ ۱۴۳-۱۴۴ . ۵- تفسیر عیّاشی ۲/ ۱۵۱ ، و آیه در سوره هود /۴۶ . ۶- تفسیر عیّاشی ۲/ ۱۵۹ ، آیه در سوره هود / ۹۳ .
برگرفته از کتاب دانستنی های امام رضا علیه السلام دانستنی های رضوی۲

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *