احادیث و سخنان

احادیث تفسیری امام رضا سوره توبه

متن حدیث
سوره التوبه ( ۹ ) ۱- العیّاشی عن الحسن بن علیّ بن فضال قال : قال أبوالحسن علیّ الرضا علیه السلام للحسن بن أحمد : أیّ شی ء ( السکینه ) عندکم ؟ قال : لاأدری جعلت فداک ، أیّ شی ء هو ؟ فقال : ریح من الله تخرج طیّبه ، لها صوره کصوره وجه الإنسان ، فتکون مع الأنبیاء ، و هی الّتی نزلت علی إبراهیم خلیل الرحمن حیث بنی الکعبه ، فجعلت تأخذ کذا و کذا فبنی الأساس علیها . ۲- العیّاشی عن عبدالله بن محمّد الحجّال قال : کنت عند أبی الحسن الثانی و معی الحسن بن الجهم ، قال له الحسن : إنّهم یحتجّون علینا بقول الله تبارک و تعالی ( ثانی اثنین إذ هما فی الغار ) و ما لهم فی ذلک ؟ فوالله لقد قال الله ( أنزل الله سکینته علی رسوله ) و ما ذکره فیها بخیر ، قال : قلت له : أنا جعلت فداک و هکذا تقرؤنها ، قال : هکذا قرأتها ، قال زراره : قال أبوجعفر : فأنزل سکینته
علی رسوله ألاتری أنّ السکینه إنّما نزل علی رسوله ( و جعل کلمه الّذین کفروا السفلی ) فقال : هو الکلام الّذی تکلّم به عتیق . ۳- العیّاشی عن أحمد بن محمّد بن أبی نصر عن أبی الحسن علیه السلام قال : سألته عن رجل أوصی بسهم من ماله ، و لیس یدری أی شی ء هو ؟ قال : السهام ثمانیه ، و لذلک قسّمها رسول الله صلّی الله علیه و آله ثمّ تلا ( إنّما الصدقات للفقراء و المساکین ) إلی آخر الآیه ثمّ قال : إنّ السهم واحد من ثمانیه . ۴- الصدوق قال : حدّثنا محمّد بن محمّد بن عصام قال : حدّثنا محمّد بن یعقوب الکلینی قال : حدّثنا علیّ بن محمّد المعروف بعلّان ، قال : حدّثنا أبوحامد عمران بن موسی بن إبراهیم ، عن الحسین بن القاسم الرقّام ، عن القاسم بن مسلم ، عن أخیه عبدالعزیز بن مسلم ، قال : سألت الرضا علیه السلام عن قول الله عزّوجلّ ( نسوا الله فنساهم ) فقال : إنّ الله تبارک و تعالی لاینسی و لایسهو ، و إنّما ینسی و یسهو المخلوق المحدث ، ألا تسمعه عزّوجلّ یقول ( و ما کان ربّک نسیّاً ) و إنّما یجازی من نسیه و نسی لقاء یومه بأن ینساهم أنفسهم ، کما قال عزّوجلّ ( و لاتکونوا کالّذین نسوا الله فأنساهم أنفسهم أولئک هم الفاسقون ) و قوله عزّوجلّ ( فالیوم ننساهم کمانسوا لقاء یومهم هذا ) أی نترکهم کما ترکوا الاستعداد للقاء یومهم هذا . ۵- العیّاشی عن العباس بن هلال عن أبی الحسن الرضا علیه السلام قال : إنّ
الله تعالی قال لمحمد صلّی الله علیه و آله : ( إن تستغفر لهم سبعین مرّه فلن یغفر الله لهم ) فاستغفَرَ لهم مائه مرّه لیغفر لهم ، فأنزل الله ( سواء علیهم أستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن یغفر الله لهم ) و قال ( و لاتصلّ علی أحد منهم مات أبداً و لاتقم علی قبره ) فلم یستغفر لهم بعد ذلک و لم یقم علی قبر أحد منهم . ۶- العیّاشی عن محمّد بن الفضیل عن أبی الحسن علیه السلام قال : سألته عن قول الله تبارک و تعالی ( فسیری الله عملکم و رسوله و المؤمنون ) قال : تعرض علی رسول الله علیه و آله السّلام أعمال أمّته کلّ صباح أبرارها و فجّارها ، فاحذروا . ۷- الکلینی عن علی عن أبیه ، عن القاسم بن محمّد عن الزیّات ، عن عبدالله بن أبان الزیات و کان مکیناً عند الرضا قال : قلت للرضاعلیه السلام : ادع الله لی و لأهل بیتی ، فقال : أولست أفعل ؟ والله إنّ أعمالکم لتعرض علی فی کلّ یوم و لیله ، قال : فاستعظمت ذلک ، فقال لی : أما تقرأ کتاب الله عزّوجلّ ( و قل اعملوا فسیری الله عملکم و رسوله و المؤمنون ) ؟ ! قال : هو والله علیّ بن أبی طالب علیه السلام . ۸- محمّد بن یعقوب ، عن محمّد بن یحیی ، عن أحمد بن محمّد ، عن ابن أبی نصر ، عن أبی الحسن الرضا علیه السلام قال : سألته عن قول الله عزّوجلّ ( یا أیّها الّذین آمنوا اتّقوا الله و کونوا مع
الصّادقین ) قال : الصادقون هم الأئمّه علیهم السلام ، و الصدّیقون بطاعتهم .
سوره توبه ( ۹ ) ۱- عیاشی از حسن بن علی بن فضال روایت کرده است که گفت : حضرت ابوالحسن علی الرضا (ع) به حسن بن احمد فرمود : به نظر شما ( سکینه ) ۱ چیست ؟ عرض کرد : نمی دانم ، فدایت شوم . شما بفرمایید چیست ؟ حضرت فرمود : نسیم خوشی است که از سوی خداوند می آید و چهره ای چون چهره انسان دارد و با انبیا می باشد ، و همان است که وقتی ابراهیم خلیل الرحمن کعبه را می ساخت بر او فرود آمد ، و چنین و چنان کرد و پایه کعبه بر آن بنا شد۲ . ۲- عیاشی از عبدالله بن محمد حجال روایت کرده است که گفت : در خدمت ابوالحسن ثانی (ع) بودم و حسن بن جهم هم با من بود ، حسن به حضرت عرض کرد : آنها به این سخن خدای تبارک و تعالی که ( دومین دو نفر زمانی که در غار بودند ) ۳ در برابر ما دلیل می آورند ، آیا این سخن آنها درست است ؟ امام فرمود : به خدا قسم خداوند فرموده است ( خداوند آرامش را بر رسولش فرستاد ) ۴ و در این جا از او ( ابوبکر ) به نیکی یاد نکرده است ، عرض کردم : من فدایت شوم ، آیا آیه را این چنین قرائت می کنید ؟ فرمود : اینچنین قرائت می کنم ، زراره گفته است : ابو جعفر
( باقر ) (ع) فرمود : پس خداوند سکینه و آرامش خود را بر رسولش نازل فرمود ، مگر نمی بینی که سکینه و آرامش فقط بر پیامبر او نازل شده است ( و کلمه کسانی که کفر ورزیدند پایین قرار داد ) ۵ حضرت ( باقر ) فرمود : این کلمه ، سخنی است که عتیق ( ابوبکر ) به زبان آورد۶ . ۳- عیاشی از احمد بن محمد بن ابی نصر روایت کرده است که گفت : از حضرت ابوالحسن (ع) سؤال کردم : مردی یک سهم از مال خود را وصیت کرده است و معلوم نیست این سهم چه مقدار است ، تکلیف چیست ؟ فرمود : سهام هشت قسمت هستند ، و رسول خدا (ص) آن را این گونه تقسیم فرموده است ، سپس این آیه را تلاوت فرمود ( براستی صدقات از فقرا و مساکین است ) ۷ تا آخر آیه ، آن گاه فرمود : هر سهم یک هشتم است ۸ . ۴- صدوق از محمد بن محمد بن عصام ، از محمد بن یعقوب کلینی ، از علی بن محمد معروف به علان ، از ابو حامد عمران بن موسی بن ابراهیم ، از حسین بن قاسم رقام ، از قاسم بن مسلم ، از برادرش عبدالعزیز بن مسلم روایت کرده است که گفت : از حضرت علی بن موسی الرضا (ع) درباره آیه ( خدا را فراموش کردند پس خدا هم آنان را فراموش کرد ) ۹ سؤال کردم ، فرمود : خداوند تبارک و تعالی دچار سهو و
نسیان نمی شود ، بلکه این مخلوق حادث است که گرفتار سهو و نسیان می گردد ، نشنیده ای که خدای عزّوجلّ می فرماید ( و پروردگار تو فراموش کار نیست ) ۱۰ بلکه معنای ( خدا هم آنان را فراموش کرد ) این است که کسانی که خدا را فراموش کنند و ملاقات روز جزا را از یاد ببرند ، خداوند به جزای این کار آنان را از یاد خودشان می برد ، چنان که فرموده است ( و از کسانی نباشید که خدا را فراموش کردند پس خدا هم آنان را بر خودشان فراموشاند که آنها فاسق هستند ) ۱۱ و نیز فرموده است ( پس امروز فراموش می کنیم آنها را همان طور که ملاقات امروز ما را فراموش کردند ) ۱۲ یعنی همان گونه که آنان آماده شدن برای ملاقات چنین روزی ( روز جزا ) را رها کردند ما نیز آنان را به حال خود رها می کنیم ۱۳ . ۵- عیاشی از عباس بن هلال از ابوالحسن الرضا (ع) روایت کرده است که فرمود : خدای تعالی به محمد (ص) فرمود ( اگر هفتاد بار هم برای آنان طلب مغفرت کنی با خداوند آنها را نمی بخشد ) ۱۴ پیامبر خدا (ص) صد مرتبه برای آنان طلب آمرزش کرد تا ( بلکه ) خداوند ایشان را بیامرزد ، اما خداوند این آیه را فرو فرستاد ( برای آنها طلب آمرزش کنی یا نکنی فرقی نمی کند خداوند هرگز آنها را نمی بخشد ) ۱۵ و نیز فرمود ( و هرگز بر احدی از
آنان که مرده است نماز نگذار و بر قبرش توقف نکن ) ۱۶ از آن پس رسول خدا نه برای ایشان طلب آمرزش کرد ، و نه بر سر قبر یکی از آنها ( برای طلب آمرزش ) ایستاد۱۷ . ۶- عیاشی از محمد بن فضیل روایت کرده است که گفت : از حضرت ابوالحسن (ع) درباره آیه شریفه ( عمل شما را خداوند و رسولش و مومنان خواهند دید ) ۱۸ سؤال کردم ، فرمود : در هر بامداد اعمال امت پیامبر ، چه نیکان آنها و چه بدانشان ، به آن حضرت عرضه می شود ، پس مواظب ( اعمال خود ) باشید۱۹ . ۷- کلینی از علی ، از پدرش ، از قاسم بن محمد ، از زیات ، از عبدالله بن ابان زیات که نزد حضرت رضا (ع) منزلتی داشت ، روایت کرده است که گفت : به حضرت رضا (ع) عرض کردم : برای من و خانواده ام به درگاه خداوند دعا بفرمایید ، حضرت فرمود : مگر دعا نمی کنم ؟ ! به خدا قسم که اعمال شما در هر روز و شب به من نشان داده می شود ، عبدالله گوید : این مطلب بر من گران آمد ، حضرت فرمود : مگر تو کتاب خدای عزّوجلّ را نمی خوانی که می فرماید ( عمل شما را خداوند و رسولش و مومنان خواهند دید ) ۲۰ ؟ ! فرمود : به خدا قسم آن مؤمن علی بن ابی طالب است ۲۱ . ۸- محمد بن یعقوب از محمد بن یحیی ، از
احمد بن محمد ، از ابن ابی نصر روایت کرده است که گفت : از ابوالحسن الرضا (ع) درباره آیه شریفه ( ای کسانی که ایمان آورده اید تقوا پیشه کنید و با راستگویان باشید ) ۲۲ سؤال کردم ، فرمود : صادقین همان ائمه (ع) هستند و کسانی که در پیروی از آنان صادقند۲۳ .
منبع حدیث
۱- اشاره به آیه ۲۶ سوره توبه . ۲- تفسیر عیّاشی ۲/ ۸۴-۸۵ . ۳- توبه / ۴۰ . ۴- توبه / ۴۰ . ۵- توبه / ۴۰ . ۶- تفسیر عیّاشی ۲/ ۸۸-۸۹ . ۷- توبه / ۶۰ . ۸- تفسیر عیّاشی ۲/ ۹۰ . ۹- توبه / ۶۷ . ۱۰- مریم / ۶۴ . ۱۱- حشر / ۱۹ . ۱۲- أعراف / ۵۱ . ۱۳- عیون اخبار الرضا ۱/ ۱۲۵ . ۱۴- توبه / ۸۰ . ۱۵- منافقون / ۶ . ۱۶- توبه / ۸۴ . ۱۷- تفسیر عیّاشی ۲/ ۱۰۰-۱۰۱ . ۱۸- توبه / ۱۰۵ . ۱۹- تفسیر عیّاشی ۲/ ۱۰۹ . ۲۰- توبه / ۱۰۵ . ۲۱- اصول کافی ۱/ ۲۱۹-۲۲۰ . ۲۲- توبه / ۱۱۹ . ۲۳- اصول کافی ۱/ ۲۰۸ .
برگرفته از کتاب دانستنی های امام رضا علیه السلام دانستنی های رضوی۲

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *