احادیث تفسیری

دیدگاه امام رضا (ع) – قرآن علمی و عینی نور الهی

یکی از آثار مشترک قرآن علمی و عینی آن است که هر یک از آن ها نوری است که از سوی خداوند به عالم طبیعت نازل
گردیده است ؛ هیچ تاریکی در پدید آمدن آن نور و نیز در دوام آن راه ندارد و در هیچ مرتبه ای از مراتب نزولش تاریک نشده
است . از این رو جهل و ابهام و گمراهی و غفلت و نسیان و . . . که با نورانیت قرآن علمی و عینی ناسازگار است ، در هیچ درجه
صفحه ۲۷ از ۱۲۶
ای از درجات این دو، راه ندارد . قرآن علمی نور الاهی است یا اءیها الناس قد جاءکم برهان من ربکم و اءنزلنا الیکم نورا مبینا .
۸۳ ) پس آن چه از جانب خداوند نازل گردیده است ، برهان و دلیل روشنی است که ابهام و پوشیدگی ندارد، نوری است که به )
هیچ وجه تاریکی در آن راه ندارد و در هیچ مرتبه ای از مراتب نزولش مجالی برای خفا و ظلمت نیست . فی صحف مکرمۀ
مرفوعۀ مطهره باءیدی سفره کرام برره . ( ۸۴ ) پس قرآن علمی در کلیه ی مراتب نزولش از هر گونه کاستی برتر و کریم تر و از
هر رجس و پلیدی پاک ، و از هر رجز و آلودگی پیراسته است . . . . قرآن عینی و انسان کامل معصوم علیه السلام نیز چنین است ؛
به استناد فرموده ی حضرت رضا علیه السلام در مجلس فقها و متکلمان فرقه های مختلف ، در پاسخ به پرسش بعضی که پرسیدند :
چگونه سخن مدعی امامت را می توان صحیح دانست از کجا بفهمیم که مدعی امامت صادق است ؟ حضرت فرمودند : از طریق
نص و نشانه ؛ بالنص و الدلیل . آنان پرسیدند : پس نشانه ی امام چیست ؟ حضرت فرمود : در علم و استجابت دعا؛ فی العلم و
استجابۀ الدعوه . آنان پرسیدند : شما چگونه از وقایع خبر می دهید ؟ حضرت فرمود : به واسطه ی عهدی که از رسول خدا صلی الله
علیه و آله و سلم به ما سپرده شده است ؛ ذلک بعهد معهود الینا من رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم . آنان پرسیدند : چگونه از
آن چه در سینه های مردم است ، خبر می دهید ؟ حضرت فرمودند : آیا این سخن رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم را نشنیده
اید : از فراست مؤ من بپرهیزید چون بینایی او در پرتو نور خداوندی است ؛ اءما بلغک قول الرسول صلی الله علیه و آله و سلم : اتقوا
فراسۀ المؤ من فانه ینظر بنور الله ؟ گفتند : آری شنیده ایم . حضرت فرمودند : هیچ مؤ منی نیست مگر این که به اندازه ی ایمان و
بصیرت و علمش ، به سبب نور خداوند، دارای فراست و هشیاری است و خداوند آن چه را همه ی مؤ منان دارند، در امامان جمع
کرده است . خدای بزرگ در کتاب محکم خویش می فرماید : ان فی ذلک لایات للمتوسمین . ( ۸۵ ) نخستین انسان دارای فراست ،
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم و پس از ایشان امیر المؤ منین علیه السلام سپس حسن و حسین و امامانی از فرزندان حین علیه
السلام تا روز قیامت ؛ و ما من مؤ من الا و له فراسۀ بنور الله علی قدر ایمانه و مبلغ استبصاره و علمه ، و قد جمع الله للاءئمۀ منا، ما
فرقه فی جمیع المؤ منین و قال عز و جل فی محکم کتابه : ان فی ذلک . . . فاءول المتوسمین رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم ،
ثم اءمیر المؤ منین علیه السلام من بعده ، ثم الحسن و الحسین و الاءئمۀ من ولد الحسین علیه السلام الی یوم القیامۀ . در این هنگام
ماءمون به ایشان نگاه کرد و گفت : ای ابا الحسن ! از آن چه خداوند برای شما اهل بیت قرار داده است ، بیش تر برای ما سخن بگو
. حضرت رضا علیه السلام فرمود : خداوند والا بر روح مقدس و پاکش که از نوع فرشتگان نبوده ، تا کنون با کسی جز رسول خدا
صلی الله علیه و آله و سلم نیز همراه نبوده است ، به ما توانایی و نیرو می بخشد والا چون ستونی از نور است ؛ ان الله عز و جل قد
اءیدنا بروح منه مقدسۀ مطهره لیست بملک لم تکن مع اءحد ممن مضی الا مع رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و هی مع الاءئمۀ
منا تسددهم و توفقهم و هو عمود من نور بیننا و بین الله عز و جل . ( ۸۶ ) امامت در پرتو ستونی استوار از نور فروزنده ای قرار دارد
که از سوی خداوند سبحان به عالم طبیعی فرود می آید که امام علیه السلام با وجود عنصری طبیعی خود در آن زندگی می کند .
بنابراین ، آن چه از سوی خداوند ظهور یافته از او صادر می شود و در قوس نزولی به عالم طبیعت فرود می آید، امام علیه السلام از
آن آگاه است و نیز هر اعتقاد صائب و کلمه ی طیب و عمل صالح که سوی خداوند فرا می رود، مشهود امام علیه السلام است .
ستون نوری همان وصف کمالی وجودی است که از شائبه ی ماده و از حجاب و ناپیدایی پیراسته است . امام علیه السلام دارای این
صفت وجودی است که از بارگاه خداوند سبحان تا عالم طبیعت در سیر نزولی و از عالم طبیعت تا پیشگاه خدای متعالی در سیر
صعودی ، امتداد دارد . از این جهت چیزی در آسمان و زمین بر امام پوشیده نیست و همه ی این ها در حوزه ی عالم امکانی و به
( اذن خداوندی است که لیس کمثله شی ء . ( ۸۷
برگرفته از کتاب قرآن کریم از منظر امام رضا علیه السلام نوشته: آیت الله العظمی جوادی آملی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *