احادیث تفسیری

دیدگاه امام رضا (ع) – طهارت بنیادین

یکی از راه های تحصیل طهارت رفت و آمد در مساجدی است که بر اساس تقوا برای برپایی نماز و مانند آن بنیان نهاده شده است
؛ فیه رجال یحبون اءن یتطهروا و الله یحب المطهرین ( ۱۴۶ ) و نیز آیات دیگری که اساس طهارت را عبادت و بندگی خداوند
سبحان در خصوص اوامر و نواهی او نام می برد . از این رو، هر کس عابدترین و مطیع ترین انسان ها در پیشگاه خداوند باشد،
مطهرترین و نیکوترین آنان است و نصیب و بهره ی او نیز از صحف مطهره فراوان تر است . در مقابل ، کسی که بر پایه ی استکبار،
از عبادت خداوند خودداری کند، در گمراهی مستی طبیعت ، آلوده به چرک و طغیان و پلیدی فتنه و سرگردانی است . پس به
صفحه ۳۹ از ۱۲۶
سبب نداشتن شرط شناخت و طهارت به هیچ وجه بهره ای از آن صحف مطهره ندارد . چون خداوند می فرماید : . . . و من یرد الله
فتنته فلن تملک له من الله شیئا اءولئک الذین لم یرد الله اءن یطهر قلوبهم فی الدنیا خزی و لهم فی الاخره عذاب عظیم . ( ۱۴۷ ) با
توجه به این که اراده ی خداوند دو نوع است : تکوینی و تشریعی ؛ اولی تخلف ناپذیر است و مراد آن قطعا محقق می شود و دومی
به جهت عصیان بندگان امکان تخلف و عدم تحقق دارد منظور از اراده در این آیه ، اراده ی تکوینی است ، نه تشریعی . زیرا اراده
ی تشریعی اطلاق دارد و همه ی مکلفان را در بر می گیرد . چون خداوند متعالی با اراده ی تشریعی عمومی اش خواسته است همه
ی بندگان را پاک کند . به همین دلیل بندگان را به طور مساوی در معرض تکالیفی قرار داده که سبب تطهیر آنان می شود؛ ولی
بعضی از انسان ها از انجام دادن تکالیف سرپیچی کرده اند و زندگی دنیوی آنان را فریفته است و حیات اخروی را در مقابل دنیا از
دست داده اند . اینان کسانی هستند که اراده ی تکوینی خداوند به تطهیر قلب های آنان تعلق نگرفته است ؛ معنای اراده در آیه ی
تطهیر نیز اراده ی تکوینی است . چون اراده ی تکوینی خداوند به تطهیر عترت طاهره علیهم السلام اختصاص یافته است ، ولی اراده
ی تطهیر از طریق قوانین تشریعی ، عام و شامل غیر عترت نیز هست . بنابراین ، خداوند به اراده ی تشریعی اش خواسته است که همه
ی بندگان تطهیر شوند، ولی متعلق اراده ی تکوینی او در خصوص طهارت ، ویژه ی عترت طاهره علیهم السلام است . شاهد این
مدعا که مراد از طهارت در این آیات ، طهارت معنوی است ، این آیه است : لم یرد الله اءن یطهر قلوبهم . . . . ( ۱۴۸ ) چون متعلق
تطهیر، قلب ها و باطن این افراد است ، نه بدن ها و ظواهر آنان . همچنین خداوند سبحان از طریق اراده ی تشریعی عمومی خواسته
است که همه ی بندگان از حضیض پستی عالم طبیعت بالا آمده ، به فرا طبیعت پرواز کنند . بدین جهت آنان را به امور عبادی
مکلف فرموده تا به سوی خداوند که کمال محض است ، تقرب جویند و به سوی او بالا روند؛ صعودی که ویژه ی گروه خاصی
نیست ، بلکه به همه ی بندگان در همه ی زمان ها و مکان ها، از طریق اذن تشریعی عمومی ، اجازه ی تکامل داده شده است ، جز
این که خدای متعالی مساجد و مشاهد مشرفه را خاص نه های خاصی قرار داده است و تکوینا اجازه داده تا این اماکن بدون وجود
مانعی ، رفعت و بلندی یابد؛ . . . فی بیوت اءذن الله اءن ترفع . ( ۱۴۹ ) بنابراین ، رفتن به مساجد و آمد و شد در مشاهد مشرفه سبب
برتری ممدوح می شود؛ یرفع الله الذین امنوا منکم و الذین اءوتوا العلم درجات . ( ۱۵۰ ) از این رو انسانی که نسبت به اوامر ثقلین
فرمانبردار باشد، به اذن خدا رفعت یافته ، عقلش به صحفی دست می یازد که از مرز حس و خیال و وهم و عالم طبیعت بالاتر است
.
برگرفته از کتاب قرآن کریم از منظر امام رضا علیه السلام نوشته: آیت الله العظمی جوادی آملی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *