احادیث تفسیری

دیدگاه امام رضا (ع) – تجرد ذاتی نفس انسان

بر پایه ی این روایات نورانی نفس انسانی ذاتا جوهری مجرد از ماده است و توان بالا رفتن تا قله ی ملکوت و شهود غیب را دارد و
درخشش نفس به یکی از شئون قوه ی نظری آن یعنی فکر صاف و خالص است ؛ چنان که اخلاص و تقوا و زهد و دیگر ملکات
فاضله که از شئون قوه ی عملی نفس است ، مایه ی صفای نفس است ، و نیز توحید خداوند از حیث ذات و صفت و فعل ، مایه ی
زندگی نفس است و همچنین ذکر خداوند در لحظات شب و اوقات روز و نیز هنگام آمدن شب و پشت کردن روز و وقت طلوع
ستارگان و هنگام غروبشان ، نور نفس و سبب آرامش آن است . همچنین تحقیق در معارف و اصول و دوری گزیدن از تقلید و
جمود، شیوه ی نیکویی است که نیکوتر از آن نیست و بدون این روش ، هیچ اجتهاد و زحمت کشیدنی سودی نمی دهد، و شناخت
نفس سودمندترین معارف و شرط شناخت امور دیگر است و شریعت نرم و روان آسمانی با همه ی اوامر و نواهی و عزائم و مباحات
و واجبات و مستحبات و حلال و حرام و آداب و سنن و حدود و مرزها و عبادات و معاملات و احکام و سیاسات و اصول و فروعش
، به سان تمرینی برای نفس است ، به گونه ای که نیازی به بدعت و نوآوری و تشریع دیگر ندارد . زیرا خداوندی که شریعت خود
را ریاضتی برای نفس قرار داده است ، کمال و تمام آن را آشکارا بیان کرده است ؛ الیوم اءکملت لکم دینکم و اءتممت علیکم
نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا . ( ۶۸۸ ) شناخت نفس ، نزدیک ترین راه ها به سوی خدا استاد علامه ی طباطبائی قدس سره می
فرماید : شنیدم از بعضی اساتیدم که درباره ی طریق شناخت نفس از آن ها سئوال شده بود، این گونه فرمود : چرا شرع را بیان نمی
کنید، در حالی که نزدیک ترین راه به سوی خداوند سبحان شریعت است . سپس می فرماید : کدام بیان در شرع است که انسان را
به هدف شناخت نفس نمی رساند و این راه را برای او نمی گشاید ؟ ( ۶۸۹ ) همچنین علامه طباطبایی قدس سره می فرماید : بعضی
از اهل کمال چه نیکو گفته اند : آنان که از پیروی شریعت به سمت ریاضت های دشوار کشیده می شوند، در حقیقت از کار
سخت تر به کار آسان تر فرار می کنند . زیرا پیروی از شریعت کشتن دائمی نفس است تا زمانی که وجود دارد، اما ریاضت دشوار،
( کشتن دفعی و آنی نفس است و برای گزینش آسان تر است . ( ۶۹۰
برگرفته از کتاب قرآن کریم از منظر امام رضا علیه السلام نوشته: آیت الله العظمی جوادی آملی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *