احادیث تفسیری

دیدگاه امام رضا (ع) – استواری شناخت غیب و شهادت بر محور شناخت خداوند

از آنجا که علم شهودی به نفس از علم شهودی به خداوند جدا نیست ؛ خدایی که بر هر نفس و دستاوردهای آن و نیز بر همه ی
موجودات با همه ی خواص و آثارش ، قیومیت دارد، پس یکی از آثار علم شهودی – گذشته از آثار نیکویی که پیش از این گفته
شد – علم حضوری به مظاهر اسمای الاهی است که ارکان هر چیز در آسمان و زمین را پر کرده است . هر گاه روح قوی ، و علم
شهودی به آن شدید باشد، علم حضوری به قیوم آن خداوند سبحان نیز شدید می شود، در نتیجه علم به مظاهر اسمای حسنای
الاهی نیز قوی و شدید است و عکس این جریان نیز صادق است یعنی اگر روح ضعیف و علم حضوری به آن ضعیف باشد، در
نتیجه علم حضوری به قیوم آن و نیز مظاهر اسمای حسنای خداوندی ضعیف می گردد . پس شناخت عالم غیب و شهادت و آگاهی
یافتن بر سرائر و ضمایر و اطلاع یافتن از گذشته و حال و آینده ، در گرو شناخت خداوند سبحان است که این شناخت نیز در گرو
شناخت شهودی نفس است . بنابراین شناخت نفس کامل ترین وسیله و بهترین راه برای کسی است که در صراط مستقیم حرکت
می کند و به سوی خداوند سبحان در حال رفتن و شدن است . زیرا همان گونه که شهود معلول قوام یافته تنها با شهود علت قیم آن
شدنی است ، شهود علت قیوم بر هر نفسی با دستاوردهایش و نیز مهیمن بر هر چیزی که در عالم امکان ظهور یافته است ، از شهود
معلول ها و مظاهرش جدا نیست . نیز همان گونه که وجود نفس که نسبت به ذات خود عارف است ، ربط محض و فقر صرف است
، شهودش نیز نسبت به خالق و خود و آثارش غرق در نیاز به خالقش و فانی در علم خداوند سبحان به اشیاست ، بدون آن که
محالی را در پی داشته باشد . زیرا علم انسان کاملی که نفس خود را بدون هیچ حجابی شناخته و پروردگارش را بدون پرده های
آشکار و پنهان درک کرده است ، علم امکانی و فقر محض است ؛ چنان که اصل علمش به خود و خالق خود، فقر محض است .
چون علم ذاتی و اصیل و مستقل در هیچ مورد تصور نمی شود، مگر برای وجود محض و علم صرف یعنی خداوند سبحان . پس
کسی که شناخت شهودی کامل نسبت به نفس خویش داشته باشد و در حد طاقت بشری پروردگارش را بشناسد، حق اوست که
حقیقت را ببیند، چنان که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از خداوند چنین در خواست کردند : پروردگارا، اشیا را چنان که هستند،
به من بنمایان ؛ رب اءرنی الاءشیاء کما هی . ( ۴۳۵ ) این درخواست پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نشان می دهد که دیدن حقیقت
اشیا ناممکن نیست به شرط آن که انسان شناخت شهودی کامل نسبت به نفس خویش داشته باشد شاهدش این آیه است : و قل
( اعملوا فسیری الله عملکم و رسوله و المؤ منون و ستردون الی عالم الغیب و الشهاده فینبئکم بما کنتم تعملون . ( ۴۳۶
برگرفته از کتاب قرآن کریم از منظر امام رضا علیه السلام نوشته: آیت الله العظمی جوادی آملی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *