احادیث تفسیری

دیدگاه امام رضا (ع) – آثار مشترک قرآن علمی و عینی

برهان اشتراک قرآن علمی و قرآن عینی در آثار – چنان که گذشت – این است که انسان کامل در حقیقت ، وجود بیرونی قرآن
است . پس قرآن عینی همه ی آثار قرآن علمی را دارد و پیش از این توضیح مختصری گذشت و در آینده نیز قسمت دیگری از آن
خواهد آمد . ۱ . مظهر خدای بی همتا یکی از آثار مشترک قرآن علمی و عینی آن است که قرآن علمی مظهری علمی برای
خداوند بی همتاست ؛ لیس کمثله شی ء . ( ۵۶ ) بنابراین ، چیزی همتای قرآن نیست و همانند سازی آن شدنی نیست ؛ حتی اگر همه
ی آدمیان و جنیان جمع گردیده ، همدیگر را در این کار یاری کنند، باز هم از چنین علمی ناتوانند . افزون بر آن ، عقل های انسان
ها را به کنه قرآن راهی نیست . این مطلب را نیز بارها قرآن حکیم در شاءن خود بیان کرده است . همچنین است قرآن عینی و
انسان کامل معصوم که مظهر عینی خداوند بی مانند است و در ملک خود شریکی و در خلق خود شبیهی ندارد . بدین جهت کسی
در این امر مهم با معصوم شریک نیست و در حوزه ی موجودات امکانی هیچ یک از آدمیان ، همتای او نیست . حضرت رضا علیه
السلام در این زمینه می فرماید : امام یگانه ی روزگار خویش است ، کسی با او نزدیک و هیچ دانشمندی همسان او نیست ، بدیل و
مانندی ندارد، کانون همه ی فضائل است ، بدون آن که وی در صدد کسب آن ها باشد، بلکه این مهم تفضلی از سوی خداوند
فضیلت بخش و وهاب است . اگر کسی همتای امام نیست ، پس چه کسی به شناخت امام می رسد یا اختیار گزینش او را دارد ؟
هرگز چنین چیزی شدنی نیست ، در حالی که از بیان وصفی از اوصاف امام یا فضیلتی از فضائل او عقل ها به بیراهه می روند، حلم
ها گم گشته ، مغزها حیران و چشم ها خسته و وا مانده می شوند و بزرگان اظهار کوچکی می کنند و حکیمان سرگردان می شوند
و حس کوتاهی به بردباران دست می دهد و خطیبان در بند می آیند و هوشمندان ، نادان و شاعران به لکنت زبان گرفتار می شوند
و ادیبان عاجز و بلیغان ناتوان می گردند، در حالی که به عجز و ناتوانی خود اعتراف می کنند . چگونه تمام حقیقت امام وصف یا
کنه او ستوده شود یا چیزی از امر او فهمیده شود یا کسی در جایگاه او قرار گیرد و چون او جامعه را از هدایت سرشار سازد ؟
هرگز، امام مانند ستاره ، دور از دسترس افراد و وصف ستایش گران است . پس چگونه انتخاب او در دست مردم می تواند باشد ؟
عقل ها چگونه به حقیقت او راه دارند ؟ کجا مانند این حقیقت یافت می شود ؟ الامام واحد دهره ، لا یدانیه اءحد، و لا یعادله عالم
، و لا یوجد منه بدل و لا له مثل و لا نظیر، مخصوص بالفضل کله من غیر طلب منه له و لا اکتساب ، بل اختصاص من المفضل
الوهاب . فمن ذا الذی یبلغ معرفۀ الامام اءو یمکنه اختیاره ، هیهات هیهات ، ضلت العقول و تاهت الحلوم و حارت الاءلباب و خسئت
العیون و تصاغرت العظماء و تحیرت الحکماء و تقاصرت الحلماء و حصرت الخطباء و جهلت الاءلباء و کلت الشعراء و عجزت
الاءدباء و عییت البلغاء عن وصف شاءنه اءو فضائله و اءفرت بالعجز و التقصیر؛ و کیف یوصف بکله اءو ینعت بکنهه اءو یفهم شی ء
من اءمره ، اءو یوجد من یقوم مقامه و یغنی غناه ، لا کیف و اءنی ؟ و هو بحیث النجم من اءیدی المتناولین و وصف الواصفین ،
فاءین الاختیار من هذا ؟ و اءین العقول عن هذا ؟ و اءین یوجد مثل هذا ؟ . ( ۵۷ ) پیوند امامت و ولایت بر پایه ی این بیان جامع و
کامل حضرت ، همه ی انسان ها از شناخت کنه انسان کامل معصوم علیه السلام عاجزند و در نتیجه از گزینش و انتصاب و انتخاب
صفحه ۲۳ از ۱۲۶
و توکل او – به گونه ای که امامت از طریق وکالت باشد، نه ولایت – ناتوانند، بلکه امام معصوم علیه السلام چونان ستاره ای بلند
مرتبه است که دست ها را به آن راهی نیست ، چه رسد به این که او را برگزینند و مانند چراغی فروزان پیش روی مردم قرار دهند؛
بلکه این خداوند سبحان است که شخصا امام معصوم را چون مشعلی نورانی پیش روی مردم می نهد . گفتنی است : این مشخصات
و اوصاف میان دو قرآن ، علمی و عینی ، به عبارت دیگر، میان ثقلین ، مشترک است .
برگرفته از کتاب قرآن کریم از منظر امام رضا علیه السلام نوشته: آیت الله العظمی جوادی آملی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *